Architect Kiezen: Stappenplan voor uw Bouwproject in België

De ideale architect vinden is cruciaal voor het succes van uw bouw- of renovatieproject. Een goede architect vertaalt uw dromen naar een haalbaar plan, binnen budget en volgens de regels. Dit stappenplan helpt u gericht te zoeken en de juiste keuze te maken.

Wat hebt u nodig vóór u een architect zoekt?

Voordat u start met de zoektocht naar een architect, is een goede voorbereiding essentieel. Dit zorgt ervoor dat u gericht kunt zoeken en de architect een duidelijk beeld krijgt van uw project.

• Definieer uw project: Bepaal of het om nieuwbouw, een verbouwing of een grondige renovatie gaat. Elk type project vraagt om specifieke expertise en aanpak.
• Maak een lijst van uw wensen en eisen: Dit noemen we ook wel het 'programma van eisen'. Denk na over het aantal kamers, de gewenste functies, materialen, stijlvoorkeuren en energieprestaties. Hoe concreter, hoe beter.
• Stel een realistisch budget op: Dit omvat niet alleen de bouwkosten, maar ook de btw (doorgaans 21%, maar 6% voor renovatie van woningen ouder dan 10 jaar), het ereloon van de architect, ingenieurs, en een post voor onvoorziene kosten (reken op 5-10%).
• Verzamel relevante documenten: Denk aan het kadasterplan van uw perceel, eventuele stedenbouwkundige voorschriften (bouwdiepte, bouwhoogte, materialen) die van toepassing zijn in uw gemeente, en foto's van de bestaande toestand bij een renovatie.

Stap 1: Architecten zoeken in België (waar beginnen?)

Nu uw project helder is, kunt u op zoek gaan naar potentiële architecten. Er zijn verschillende manieren om geschikte professionals te vinden in België.

• Mond-tot-mondreclame en aanbevelingen: Vraag vrienden, familie of collega's die recent gebouwd of verbouwd hebben naar hun ervaringen. Persoonlijke aanbevelingen zijn vaak waardevol.
• Online zoekmachines en architectenplatforms: De Orde van Architecten biedt een zoekfunctie om architecten te vinden op basis van locatie en specialisatie. Ook platforms zoals Livios of Architect.be kunnen u helpen.
• Lokale architectenbureaus en websites: Zoek specifiek naar architecten in uw regio. Zij zijn vaak beter op de hoogte van de lokale bouwvoorschriften en hebben ervaring met de specifieke kenmerken van de omgeving.
• Bezoek openhuizendagen of projecten in de buurt: Dit is een uitstekende manier om het werk van een architect in het echt te zien en de sfeer van hun realisaties te ervaren. Soms zijn er ook 'kijkdagen' bij recente projecten.

Stap 2: De eerste selectie: portfolio en specialisatie

Nadat u een lijst heeft van potentiële architecten, begint het filteren. Kijk kritisch naar hun werk en expertise om te zien of deze aansluiten bij uw project.

• Beoordeel het portfolio: Bekijk de projecten die de architect eerder heeft gerealiseerd. Let op de stijl, de afwerking en of er gelijkaardige projecten tussen zitten. Spreekt de esthetiek u aan?
• Controleer specialisaties: Sommige architecten zijn gespecialiseerd in nieuwbouw, andere in renovatie. Vraag naar hun ervaring met duurzaam bouwen, specifieke materialen of technieken die u wenst toe te passen. Een duurzaam project vraagt bijvoorbeeld om specifieke kennis.
• Let op de schaal van projecten: Werkt de architect voornamelijk aan grote commerciële projecten, of juist aan kleinschalige residentiële woningen? Zorg ervoor dat de schaal van hun ervaring overeenkomt met de grootte van uw project.
• Check de ervaring met Belgische bouwvoorschriften en vergunningen: Een architect moet bekend zijn met de complexe regelgeving in België, inclusief de verplichtingen rondom de bouwvergunning en EPB-regelgeving (Energieprestatie en Binnenklimaat).

Stap 3: Eerste contact en kennismakingsgesprek

Zodra u een shortlist heeft, neemt u contact op voor een kennismakingsgesprek. Dit is hét moment om te peilen naar de 'klik' en dieper in te gaan op de samenwerking.

• Bereid uw projectvoorstel en vragen voor: Neem uw programma van eisen en eventuele documenten mee. Stel concrete vragen over de aanpak van de architect.
• Bespreken van uw visie, budget en verwachtingen: Leg duidelijk uit wat u voor ogen heeft, welk budget u beschikbaar heeft en wat uw verwachtingen zijn qua planning en resultaat. Wees eerlijk over uw financiële grenzen.
• Vragen over de werkwijze, planning en communicatie: Hoe verloopt het ontwerpproces? Hoe vaak zijn er overlegmomenten? Wie is uw vaste contactpersoon? Hoe communiceren ze over de voortgang?
• Informeer naar de ereloonstructuur: Vraag hoe het ereloon (de vergoeding voor de architect) wordt berekend. Is dit een percentage van de bouwkost, een vaste prijs of op basis van regie (uurloon)? Vraag ook wat er precies inbegrepen is in het ereloon.

Stap 4: Offertes vergelijken en ereloon architect begrijpen

Na de kennismakingsgesprekken vraagt u gedetailleerde offertes op. Het vergelijken van deze voorstellen is een cruciale stap.

• Vraag gedetailleerde offertes aan bij meerdere architecten: Minimaal drie offertes geven u een goed vergelijkingspunt. Zorg dat de offertes vergelijkbaar zijn in scope.
• Vergelijk de inhoud: Welke fases van het bouwproces zijn inbegrepen? Denk aan voorontwerp, definitief ontwerp, aanvraag stedenbouwkundige vergunning, opmaak uitvoeringsplannen, werfopvolging en oplevering. Sommige architecten bieden een beperkter takenpakket aan.
• Begrijp de ereloonberekening: Zoals eerder vermeld, kan dit een percentage van de bouwkost zijn (gemiddeld 6-10%, afhankelijk van de complexiteit en het takenpakket), een vaste prijs voor het hele project, of een uurloon. Let op, het ereloon is exclusief btw (21%).
• Let op bijkomende kosten: Soms zijn bepaalde kosten niet inbegrepen in het ereloon. Denk aan verplaatsingskosten, de honoraria van andere studiebureaus (zoals een stabiliteitsingenieur of een EPB-verslaggever), of kosten voor maquettes of 3D-visualisaties. Deze extra kosten kunnen oplopen.

Stap 5: De architect aanstellen: het contract en de procedure

U heeft de ideale architect gevonden. Nu is het tijd om de samenwerking formeel vast te leggen. Dit gebeurt via een architectenovereenkomst.

• De wettelijke verplichting van een architect in België: In België is het wettelijk verplicht om een architect aan te stellen voor alle werken waarvoor een stedenbouwkundige vergunning (bouwvergunning) nodig is. Dit omvat nieuwbouw, uitbreidingen, structurele wijzigingen en functiewijzigingen. Er zijn enkele uitzonderingen voor zeer kleine, niet-structurele werken.
• Het belang van een schriftelijke architectenovereenkomst: Leg alle afspraken schriftelijk vast in een gedetailleerd contract. Dit voorkomt misverstanden achteraf en biedt rechtszekerheid voor beide partijen.
• Belangrijke clausules: Controleer of het contract duidelijke afspraken bevat over het ereloon, het gedetailleerde takenpakket van de architect, de aansprakelijkheid, de verzekeringen (beroepsaansprakelijkheid van de architect is verplicht), de communicatieprocedure en de voorwaarden voor opzegging.
• De rol van de Orde van Architecten en de deontologische code: Architecten in België zijn onderworpen aan de deontologische code van de Orde van Architecten. Deze code waarborgt de kwaliteit en ethiek van de beroepsuitoefening. Bij geschillen kan de Orde bemiddelen.

Fouten vermijden bij het kiezen van uw architect

Een architect kiezen is een belangrijke beslissing. Vermijd de volgende veelvoorkomende valkuilen om een vlotte samenwerking te garanderen.

• Niet voldoende referentieprojecten controleren: Beperk u niet tot de foto's op de website. Vraag naar contactpersonen van eerdere klanten en bezoek indien mogelijk een gerealiseerd project.
• Alleen op prijs selecteren, zonder de geleverde diensten te vergelijken: De goedkoopste architect is niet altijd de beste. Vergelijk wat er precies inbegrepen is in het ereloon en welke kwaliteit van dienstverlening u mag verwachten. Een te lage prijs kan wijzen op een beperkt takenpakket of minder aandacht voor details.
• Onvoldoende communicatie over verwachtingen en budget: Wees vanaf het begin open en eerlijk over uw budget en uw verwachtingen. Een architect kan alleen realistisch plannen als hij of zij alle relevante informatie heeft.
• Geen duidelijke afspraken in het contract vastleggen: Een mondelinge overeenkomst is niet voldoende. Zorg ervoor dat alle details, van ereloon tot planning en takenpakket, helder in de architectenovereenkomst staan.

Op zoek naar een vakman voor architectuur & ontwerp? Vraag gratis offertes aan via BuildGuide.

Veelgestelde vragen

Wat kost een architect in België?

Het ereloon van een architect in België bedraagt gemiddeld 6-10% van de totale bouwkosten. Dit percentage hangt af van de complexiteit van het project en het takenpakket van de architect. Een vaste prijs of uurloon zijn ook mogelijke ereloonstructuren. Het ereloon is exclusief 21% btw.

Wanneer heb je een architect nodig in België?

In België is een architect verplicht voor alle bouwwerken waarvoor een stedenbouwkundige vergunning nodig is. Dit omvat nieuwbouw, uitbreidingen, structurele wijzigingen of functiewijzigingen van een gebouw. Er zijn enkele uitzonderingen voor zeer kleine werken zonder impact op de stabiliteit of het volume.

Hoe vind ik een goede architect voor mijn project?

Begin met het duidelijk definiëren van uw projectwensen en budget. Zoek vervolgens via online platforms zoals de Orde van Architecten, mond-tot-mondreclame, of lokale architectenbureaus. Vergelijk portfolio's, specialisaties en let op een goede persoonlijke 'klik'.

Welke vragen stel je aan een architect?

Tijdens een kennismakingsgesprek stelt u vragen over de werkwijze, ervaring met gelijkaardige projecten, communicatieaanpak en planning. Informeer ook naar de ereloonstructuur, welke diensten inbegrepen zijn, de verzekeringen en vraag naar referenties van eerdere klanten.